Tijdens de eerste bijeenkomst staat de doorwerking van het Europese recht in de Nederlandse bestuursrechtpraktijk centraal. Het thema van de tweede bijeenkomst betreft het grensgebied tussen publiek- en privaatrecht, een bijzonder leerstuk binnen het bestuursrecht.

Overige informatie

Dag 1: Europees bestuursrecht

Het belang hiervan neemt met name in kwantitatief opzicht steeds meer toe. De verhouding tussen het nationale bestuursrecht en het Europese recht wordt immers ten gevolge van de jurisprudentie van het Europese Hof beheerst door het EG-recht. Uiteindelijk bepaalt het Europese Hof of het nationale bestuursrecht in overeenstemming is met het Europese recht.

In het ochtendgedeelte staat het thema doorwerking centraal. Met behulp van jurisprudentie uit onder andere het milieurecht wordt u duidelijk gemaakt wat de betekenis en gevolgen zijn van de begrippen rechtstreekse werking en conforme uitleg. Verder wordt ingegaan op het thema staatsaansprakelijkheid wegens schending van het gemeenschapsrecht. In dat kader leert u meer over de houdbaarheid van het beginsel van formele rechtskracht in EG-rechtelijke zaken en van de aansprakelijkheid voor schendingen van EG-recht door de hoogste rechter.

In het middagdeel richt u zich vooral op procesrecht en rechtsbeginselen. In dat kader komen onderwerpen aan de orde als beroepstermijnen, de ambtshalve toetsing aan EG-recht door de rechter en de toepassing van het vertrouwensbeginsel in EG-rechtelijke zaken. De onderwerpen worden geïllustreerd met voorbeelden uit onder andere de mededingingspraktijk, de belastingpraktijk en het sociale zekerheidsrecht.

Dag 2: Openbaar bestuur en privaatrecht

Veel overheidshandelen vindt plaats met gebruikmaking van het privaatrecht. U kunt daarbij denken aan het gebruik van erfpachtcontracten, convenanten, handhavingsacties via de actie uit onrechtmatige daad en het verhalen van kosten in de ruimtelijke ordening. Niet zelden doen rechters uitspraken die vragen om een bijstelling van eerdere gedachten. Inmiddels is wel gemeengoed dat de overheid het publiekrecht niet op onaanvaardbare wijze mag doorkruisen en dat zij ook in het privaatrecht gebonden is aan de algemene beginselen van behoorlijk bestuur en de grondrechten. Over de concrete betekenis van dit alles ontstaan in de praktijk echter nog geregeld meningsverschillen, met diverse rechtszaken als gevolg. Per onderwerp wordt u ingewijd in theoretische beschouwingen en besprekingen van de geldende jurisprudentie. De theorie wordt afgewisseld met diverse, aan de (advocaten)praktijk ontleende casus. Zo komt onder meer in een casus aan de orde of de overheid als grondeigenaar toestemming mag weigeren voor een activiteit, terwijl daarvoor al een vergunning is verleend. De casus worden gedurende de dag uitgereikt en besproken.

Dag 1:

Doorwerking:

- rechtstreekse werking en EG-rechtconforme uitleg

- ambtshalve toepassing van EG-recht door het bestuur

- aansprakelijkheid voor bestuur, wetgeving en recht voor schendingen van EG-recht

- formele rechtskracht

Procesrecht en rechtsbeginselen:

- beroepstermijnen

- belanghebbendheid

- ambtshalve toepassing EG-recht door de rechter

- vertrouwensbeginsel

- evenredigheidsbeginsel

Dag 2:

Tweewegenleer en onaanvaardbare doorkruising;

- onrechtmatige overheidsdaad (exclusief schadevergoeding);

- contracten en convenanten met de overheid;

- gelding van Algemene beginselen voor behoorlijk bestuur (ABBB's) en grondrechten;

- financiële voorwaarden;

- kostenverhaal

• dhr. prof. dr. R.J.G.M. Widdershoven Hoogleraar bij Institute of Constitutional and Administrative Law van de Universiteit Utrecht
• dhr. prof. mr. F.J. van Ommeren Hoogleraar Staats- en bestuursrecht, bijzonder inzake publiekprivate taakvervulling, aan de VU A'dam
• dhr. mr. dr. G.A. van der Veen Advocaat bij AKD advocaten & notarissen te Rotterdam